5403 Sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu — Madde 13: Tarım arazilerinin amaç dışı kullanımı

Resmî madde metni

Mutlak tarım arazileri, özel ürün arazileri, dikili tarım arazileri ile sulu tarım arazileri tarımsal üretim amacı dışında kullanılamaz. Ancak, alternatif alan bulunmaması ve Kurulun uygun görmesi şartıyla; a) Savunmaya yönelik stratejik ihtiyaçlar, b) Doğal afet sonrası ortaya çıkan geçici yerleşim yeri ihtiyacı, c) Petrol ve doğal gaz arama ve işletme faaliyetleri, ç) İlgili bakanlık tarafından kamu yararı kararı alınmış madencilik faaliyetleri, d) Bakanlıklarca kamu yararı kararı alınmış plân ve yatırımlar, e) (Ek: 31/1/2007-5578/3 md.) Kamu yararı gözetilerek yol altyapı ve üstyapısı faaliyetlerinde bulunacak yatırımlar, f) (Ek: 26/3/2008-5751/1 md.) Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun talebi üzerine 20/2/2001 tarihli ve 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu uyarınca yenilenebilir enerji kaynak alanlarının kullanımı ile ilgili yatırımları, g) (Ek: 26/3/2008-5751/1 md.) Jeotermal kaynaklı teknolojik sera yatırımları, İçin bu arazilerin amaç dışı kullanım taleplerine, toprak koruma projelerine uyulması kaydı ile Bakanlık tarafından izin verilebilir. (Ek cümle: 31/1/2007-5578/3 md.) Bakanlık bu yetkisini valiliklere devredebilir. Mutlak tarım arazileri, özel ürün arazileri, dikili tarım arazileri ile sulu tarım arazileri dışında kalan tarım arazileri; toprak koruma projelerine uyulması kaydı ile valilikler tarafından tarım dışı kullanımlara tahsis edilebilir. Tarımsal amaçlı yapılar için, projesine uyulması şartıyla ihtiyaç duyulan miktarda her sınıf ve özellikteki tarım arazisi valilik izni ile kullanılır. (Ek fıkra: 28/10/2020-7255/21 md.) İmar planlarında tarımsal niteliği korunacak alan olarak ayrılan yerler ile kamu yararı kararı alınarak tarım dışı amaçla kullanım izni verilen yerler, yeniden izin alınmaksızın bu amaç dışında kullanılamaz ve planlanamaz. (İptal ikinci cümle: Anayasa Mahkemesinin 5/4/2023 Tarihli ve E: 2020/103, K: 2023/68 Sayılı Kararı ile.) Birinci fıkranın (c) ve (ç) bentleri kapsamında izin alan işletmeciler, faaliyetlerini çevre ve tarım arazilerine zarar vermeyecek şekilde yürütmekle ve kendilerine tahsis edilen yerleri tahsis süresi bitiminde eski vasfına getirmekle yükümlüdürler. Bu madde kapsamında valiliklerce verilen kararlara yapılan itirazlar, Bakanlık tarafından değerlendirilerek karara bağlanır. Tarım arazilerinin korunması ve amaç dışı kullanımına dair uygulamaların usûl ve esasları yönetmelikle düzenlenir. [7]

Değişiklik geçmişi

Resmî metnin içindeki değişiklik işaretleri (birebir):

• (Ek: 31/1/2007-5578/3 md.)
• (Ek: 26/3/2008-5751/1 md.)
• (Ek cümle: 31/1/2007-5578/3 md.)
• (Ek fıkra: 28/10/2020-7255/21 md.)
• (İptal ikinci cümle: Anayasa Mahkemesinin 5/4/2023 Tarihli ve E: 2020/103, K: 2023/68 Sayılı Kararı ile.)

Madde metninde geçen kurumlar ve süreler

Metinde geçen kurumlar

Madde metninde kurum adı geçmiyor.

Metindeki süreler

Madde metninde süre ifadesi yok.

Liste madde metninden otomatik ve birebir alınır; bir kurumun metinde geçmesi o konuda yetkili olduğu anlamına gelmez. Süreler resmî metindeki ifadesiyle aktarılır.

Bu maddeyi metninde anan kararlar (içtihat kütüphanesi)

• Danıştay 10. Daire 2025/3778 E., 2025/5160 K. (10.11.2025) — yeraltı suyu, işletme sahası, jeotermal
• Danıştay 6. Daire 2021/7613 E., 2025/337 K. (03.02.2025) — yeraltı suyu, işletme sahası, su kirliliği
• Danıştay 6. Daire 2019/21392 E., 2023/7114 K. (04.10.2023) — yeraltı suyu, içme suyu, 2872 sayılı Kanun
• Danıştay 6. Daire 2022/7820 E., 2023/6711 K. (20.09.2023) — yeraltı suyu, baraj

Eşleme metinde geçen "5403 sayılı … Madde 13" ifadesine dayanır; maddenin uyuşmazlığın esası olduğu anlamına gelmez. Kütüphane.