Rehberler
Su hukukunun pratik soruları için adım adım rehberler. Her rehber mevzuata tam metin bağlantısıyla atıf verir.
Güncelleme:
Rehber · Süreç
Süreç rehberleri
İzin, başvuru ve belge süreçleri: hangi belge, kimden, hangi sürede.
- Dere yatağı ve taşkın alanında yapıAkarsu yatağında ve ilan edilmiş taşkın sahasında yapı yasağının dayanakları, DSİ görüşünün arandığı haller, imar planı ve bina kotu kuralları ile izinsiz yapıya uygulanan kaldırma yolu.
- Hayır kuyusu açtırmak: 167 sayılı Kanun'da belge, DSİ başvurusu ve faydalı ihtiyaçYeraltı suları Devletin hüküm ve tasarrufu altındadır (167 m.1). İlan edilmiş işletme sahası dışında arazi sahibi faydalı ihtiyacı kadar su kullanabilir; iş m.8 kapsamındaysa DSİ belgesi zorunludur (m.5, m.8). Belge başvurusuna bir ay içinde cevap verilir (m.13).
- Hayrat için yardım toplama izni: 2860 sayılı Kanun'da izin, makam, süre, kesin hesap ve cezaKişiler ve kuruluşlar yetkili makamdan izin almadan yardım toplayamaz (2860 m.6). İzin ilçede kaymakam, ilde vali (m.7); başvuru dilekçeyle (m.8), sonuç en geç iki ayda (m.9); süre bir yılı geçemez (m.10). Kesin hesap on gün içinde (m.17). İzinsiz toplayana 5.000–100.000 TL idari para cezası (m.29).
- Jeotermal ruhsat: arama, işletme ve uyuşmazlıklar5686 sayılı Kanun kapsamında jeotermal kaynak ve doğal mineralli su ruhsatları: arama ruhsatında öncelik hakkı, işletme ruhsatına zamanında başvuru zorunluluğu, 30 yıllık işletme süresi ve iptal-ihale mekanizması.
- Kaynak suyu kiralama: yetki, ihale zorunluluğu ve sözleşmeKaynak sularının kim tarafından, hangi usulle kiraya verilebileceği: 167 sayılı Kanun m.4, 5393 sayılı Belediye Kanunu m.15 ve 831 sayılı Sular Hakkında Kanun çerçevesi; 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'na uygun ihale zorunluluğu.
- Kaynak suyu kullanım hakkı: arazimdeki kaynak, köy suyu ve belediyeKamu ihtiyacına mahsus sular belediye ve köy ihtiyar meclisinin idaresindedir (831 m.1–2); belediye kaynak sularını işletebilir (5393 m.15/e); işletme sahası dışında arazi sahibi arazisinde yeraltı suyu arayıp faydalı ihtiyacı kadar kullanabilir, m.8 kapsamında belge gerekir (167 m.5). Kurum, belge, süre, dayanak.
- Köyüme çeşme veya içme suyu hattı yaptırmak istiyorum: kim yetkili, nasıl ilerler?Kamu ihtiyacına mahsus suların tedarik ve idaresi belediyeye, belediye olmayan yerde köy ihtiyar meclisine aittir (831 m.1–2); tesis ve idame masrafı belediye ve köylerce karşılanır (831 m.4). Belediye şartlı bağışı meclis kararıyla, şartsız bağışı başkan kabul eder (5393 m.18/g, m.38/l).
- Kuyu derinliği sınırı var mı?Resmî metinlerde Türkiye geneli için tek bir kuyu derinliği sınırı yoktur. Belge gerektiren derinlik haddini DSİ bölge bölge tespit edip ilan eder; belgeli kuyunun ve işletme sahalarındaki kuyuların derinliği DSİ'ce belirlenip belgeye yazılır.
- Kuyu ruhsatı başvuru paketi ve e-Devlet ön başvurusu: adım adımYeraltı suyu arama, kullanma ve ıslah-tadil belgesi için DSİ'ye verilecek form ve ekler, e-Devlet'teki ön başvuru hizmeti ve başvurunun cevaplanma süresi; 167 sayılı Kanun, Yeraltı Suları Tüzüğü ve DSİ Yeraltısuları Teknik Yönetmeliği'ne göre.
- Kuyu ruhsatı: yeraltı suyu arama, kullanma ve ıslah-tadil belgeleri167 sayılı Yeraltı Suları Hakkında Kanun uyarınca kuyu açmadan önce alınması zorunlu arama belgesi, suyu kullanmak için gereken kullanma belgesi ve mevcut kuyuya müdahale için ıslah-tadil belgesi: kimden, hangi belgelerle, hangi sürede alınır.
- Kuyu sayacı (ölçüm sistemi) zorunlu mu?167 sayılı Kanun'un 10. maddesi ve DSİ Yeraltı Suyu Ölçüm Sistemleri Yönetmeliği'ne göre kuyu sayacı: kullanma belgesinin şartı olması, eski belgeli kuyular için tanınan süreler, sayaç türleri, yıllık su ve enerji yüklemesi, arıza halinde yapılacaklar ve yaptırımlar.
- Kuyu taşıma: kuruyan, çöken veya kirlenen kuyuda hukuki yolKuruyan, çöken veya kirlenen bir yeraltı suyu kuyusunda ıslah-tadil ile yeni arama/kullanma belgesi arasındaki ayrım; kuyu taşımanın neden çoğu kez yeni ruhsat gerektirdiği; DSİ'ye sunulacak teknik ve hukuki evrakın tam listesi ve başvuru şeması.
- Kuyu ve belge devri: satış, miras, kiralamaKuyulu bir arazi satıldığında, mirasla geçtiğinde ya da kiralandığında yeraltı suyu belgesine ne olur: YAS Tüzüğü m.8/c'deki devir yasağı, TMK m.756 ve 167 s.K. m.1'deki yeraltı suyunun hukuki niteliği, kiralama ve komşuya su verme hükümleri.
- Sondaj firması yeterlik belgesi ve sondajcının yükümlülükleriBelge gerektiren yeraltı suyu kuyusunu kim açabilir: YAS Tüzüğü m.9'daki sondör, kuyucu, galerici ve tünelci yeterlik belgesi, sınav şartları, belge sınıfları, kayıt ve kuyu kütüğü yükümlülükleri ile kurala uymamanın sonuçları.
- Sondaj kuyusu açmak yasak mı?Su temini için sondaj kuyusu açmak kendiliğinden yasak değildir; ilan edilen derinliği aşan her kuyu ve sondaj için DSİ'den önceden belge alınması zorunludur. Belgesiz açmanın sonucu, el ile açılan kuyu istisnası ve işletme sahası ilanlarının etkisi.
- Su hayratı için dernek kurmak: 5253 sayılı Kanun'da kuruluş, tüzük, gelir ve bildirimlerFiil ehliyetine sahip gerçek veya tüzel kişiler önceden izin almaksızın dernek kurabilir (5253 m.3); dernek en az yedi kişiyle kurulur (m.2/a). Gelirler alındı belgesiyle toplanır, yetki belgesi gerekir (m.11); yıllık beyanname Nisan sonuna kadar (m.19); kamu kurumlarıyla ortak proje 5072 saklı kalmak üzere mümkündür (m.10).
- Su tahsisinde öncelik sırası ve tahsis kriterleriDSİ'ye su tahsis başvurusu nasıl yapılır, talepler hangi ölçütlerle değerlendirilir: Su Tahsisleri Hakkında Yönetmelik m.8-10 ve Yeraltı Suları Tüzüğü m.15'teki kullanım öncelik sıralaması (içme, temizlik, hayvan sulaması, zirai sulama, sanayi, sportif tesisler).
- Su vakfı kurmak ve hayrat: 5737 sayılı Vakıflar Kanunu'nda yeni vakıf, hayrat tanımı ve denetimYeni vakıflar Türk Medeni Kanunu'na göre kurulur; asgari mal varlığı her yıl Vakıflar Meclisince belirlenir (5737 m.5). Hayrat, vakıfların doğrudan toplumun istifadesine bedelsiz sunduğu mal veya hizmettir (m.3). Hayrat taşınmazlar haczedilemez, rehnedilemez (m.15). İç denetim esastır; rapor iki ay içinde Genel Müdürlüğe bildirilir (m.33).
- Tarımsal sulama elektrik aboneliği ve kuyu belgesiSulama kuyusuna elektrik bağlatırken DSİ kullanma belgesinin rolü, dağıtım şirketine bağlantı başvurusunda sayılan belgeler, enerji limitinin aşılmasında kesme ve itiraz yolları.
- Tarihî çeşmeyi onarmak veya bakımını üstlenmek: vakıf hayratı, belediye ve izinMazbut vakıflara ait hayrat taşınmazlar Vakıflar Genel Müdürlüğünün denetiminde onarım karşılığı kamu kurumlarına, benzer amaçlı vakıflara veya kamu yararına çalışan derneklere tahsis edilebilir (5737 m.16). Belediye kültür ve tabiat varlıklarının bakım ve onarımını yapabilir (5393 m.14/b). Eski eser onarımı için yardım toplamada ayrıca VGM veya Bakanlık denetimi (2860 m.16).
- Yeraltı suyu işletme sahası ilanının hukuki sonuçlarıBir bölgenin 'yeraltı suyu işletme sahası' ilan edilmesi ne anlama gelir: Yeraltı Suları Tüzüğü m.2 uyarınca Resmî Gazete ilanı, kuyu derinliği sınırları, DSİ'nin sürekli kontrol yetkisi ve mevcut belge sahiplerinin durumu.
- Yeraltı suyu kullanma belgesi nedir, kim alır, ne kadar geçerli?167 sayılı Kanun'un 10. maddesindeki kullanma belgesi: arama belgesiyle su bulan kişinin bir ay içinde DSİ'den alması gereken belge, ölçüm sistemi şartı, belgenin kişiye ve kuyuya bağlılığı ve resmî metinde bir geçerlilik süresi bulunmaması.
Rehber · Uyuşmazlık
Uyuşmazlık rehberleri
Yaptırım, dava ve ihtilaf ekseni: ceza, iptal davası, kamulaştırma.
- Baraj kamulaştırması, kamulaştırmasız el atma ve ecrimisilBaraj ve gölet projelerinde taşınmazı su altında kalanların hukuki durumu: 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu çerçevesi, kamulaştırmasız el atma ve ecrimisil tartışması, 6200 sayılı Kanun'un geçiş hükümleri.
- DSİ kuyu başvurumu reddetti: ne yapabilirim?DSİ'nin arama, kullanma ya da ıslah ve tadil belgesi başvurusunu reddetmesi bir idari işlemdir. Cevap süresi, ret gerekçesi, iptal davası, idareye yeniden başvuru ve doğrulanmış emsal karar.
- İçme suyuna erişim: mahalleme su gelmiyor, hakkım var mı?Şehir ve köylerde içme ve kullanma suyunu sağlama görevi kanunla belediyeye, büyükşehirde su ve kanalizasyon idaresine, köylerde ihtiyar meclisine verilmiştir. Hangi kuruma, hangi belgeyle, hangi sürede başvurulur; kanun maddeleriyle.
- Kaçak su bedeli ve içme suyu aboneliğiBelediye ve su idarelerinin su ücretini hangi yasal dayanakla belirlediği, ilk abonelikte hangi bilgi ve belgelerin istenebileceği, faturaya itiraz süresi ve kaçak su kullanımına ilişkin ceza hükmü.
- Kaynak hakkı, mecra irtifakı ve komşu parselden su almaTMK 718 ve 756 çerçevesinde kaynak üzerindeki hak, yeraltı suyunun kamu suyu niteliği ve Yeraltı Suları Tüzüğü m.16 uyarınca komşu arazideki yeraltı suyundan şartlı yararlanma.
- Kuyu belgesi ret ve iptal davaları: DSİ işlemlerine karşı yargı yoluDSİ'nin arama veya kullanma belgesi başvurusunu reddetmesi ya da mevcut belgeyi iptal etmesi halinde iptal davası ve Danıştay kararlarında öne çıkan noktalar: kuyunun etkisinin keşif ve bilirkişiyle araştırılması, suyun niteliği, cezayı veren idarenin yetkisi.
- Kuyu cezası ya da kapatma kararı geldi: ne yapılır?Kuyu için idari para cezası, kuyu kapatma ya da belge iptali kararı tebliğ edildiğinde hangi yola, hangi süre içinde başvurulduğu; tebliğ tarihinin önemi, ilk adımlar, evrak ve iki ayrı dilekçe iskeleti.
- Kuyu ruhsatı (belge) başvurum reddedildi: itiraz ve dava yoluDSİ, arama/kullanma belgesi başvurusuna bir ay içinde cevap verir (167 m.13). Ret idari işlemdir: işlemin geri alınması için 2577 m.11 başvurusu, iptal davası için 60 gün (2577 m.7). Kurum, belge, süre ve dayanak maddeleriyle; ayrıntılı rehbere bağ.
- Ruhsatsız kuyu açmanın ve belge dışı su kullanmanın cezalarıBelgesiz kuyu açmanın, kasten yanlış bilgi vermenin ve belge şartlarına aykırı su kullanmanın yaptırımları: 167 sayılı Kanun m.18 uyarınca idari para cezası ve kuyu kapatma; cezayı mahallî mülkî amir verir.
- Su faturasına itiraz: okuma kaydı, abonelik sözleşmesi ve hakem heyetiSayaç okuma kaydı ve tahakkuk dayanağı 4982 sayılı Kanun'la idareden istenir; 6502 m.68 sınırı altındaki uyuşmazlıkta tüketici hakem heyeti zorunlu (sınır her yıl artırılır, m.68/4), üzerinde tüketici mahkemesi görevlidir (m.73). Kurum, belge, süre, dayanak.
- Su kesintisinde haklarınız: kesinti süresi, duyuru ve abonelik6502 m.52 abonelik sözleşmesini tanımlar ve nüsha verilmesini zorunlu kılar; kesinti ve arıza bilgisi 4982 sayılı Kanun'la istenir; m.68 parasal sınır altındaki uyuşmazlıklar için tüketici hakem heyeti zorunludur (sınır her yıl artırılır, m.68/4). Kurum, belge, süre ve dayanak maddeleriyle.
- Su tarifesine itiraz: tarife kararı nasıl öğrenilir, nereye itiraz edilir?Su tarifesini büyükşehirde su ve kanalizasyon idaresi (2560 m.23), diğer illerde belediye belirler. Tarife kararı 4982 sayılı Kanun'la istenir; idari işlemlere karşı başvuru ve dava süreleri 2577 sayılı Kanun m.7, m.10, m.11'dedir. Kurum, belge, süre, dayanak.
- Su ve kuyu işlerinde süreler çizelgesiKuyu cezası, kapatma, belge başvurusu ve ilgili dava yollarında resmî metinlerde yazan süreler tek tabloda: işlem, süre, başlangıç anı, merci ve dayanak madde.
- Sulama birliği borcu: su kullanım hizmet bedeli, tahsil ve itiraz6172 sayılı Sulama Birlikleri Kanunu'na göre su kullanım hizmet bedelinin nasıl belirlendiği, birliğin alacağını hangi hükme göre tahsil ettiği ve borca ya da birlik cezasına karşı resmî metinlerde hangi yolların yer aldığı.
Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır; somut bir uyuşmazlığa dair hukuki görüş veya tavsiye niteliği taşımaz.
Son güncelleme: · Son hukuki kontrol: