Kaçak su bedeli ve içme suyu aboneliği

Kaçak su bedelinin tutarı incelenen kanunlarda (2560, 5216, 5393) rakam olarak yazmaz ve idareden idareye değişir. Kanunlar idareye su ücretini tarifeyle belirleme yetkisini verir; kaçak kullanımda uygulanacak tutar ve hesap yöntemi için ilgili belediye veya su ve kanalizasyon idaresinin kendi yönetmeliğine ve tarifesine bakılır. Aboneliğe dayalı suyun ölçümü engellenerek tüketilmesi ayrıca Türk Ceza Kanunu’nda suç olarak düzenlenmiştir.

Su ücretinin yasal dayanağı nedir?

• İSKİ ve büyükşehirler. İSKİ’nin görevleri arasında içme, kullanma ve endüstri suyunun kaynaklardan abonelere ulaşıncaya kadar sağlanması ve dağıtılması vardır (2560 s. Kanun m.2/a). İSKİ’nin gelirleri arasında su satışı ve kullanılmış suların uzaklaştırılması karşılığında tarifesine göre abonelerden alınacak ücretler sayılır (m.13/a). Su satışı ve atık su için ayrı tarifeler yapılır; tarifelerin tespiti ile tahsilata ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir (m.23). 2560 sayılı Kanun diğer büyükşehir belediyelerinde de uygulanır (Ek m.5).
• Büyükşehir belediyesi. Su ve kanalizasyon hizmetlerini yürütmek büyükşehir belediyesinin görevidir (5216 s. Kanun m.7/1-r).
• Belediye. Su ve kanalizasyon belediyenin görev ve sorumlulukları arasındadır (5393 s. Kanun m.14/1-a). Kanunlarda vergi, resim, harç ve katılma payı konusu yapılmayan ve ilgililerin isteğine bağlı hizmetler için uygulanacak ücret tarifesini belirlemek belediye meclisinin görevidir (m.18/1-f); belediye meclisince belirlenen tarifelere göre tahsil edilen hizmet karşılığı ücretler belediyenin gelirleridir (m.59/1-e).
• Kaçak su bedeli ifadesi. 2560, 5216 ve 5393 sayılı Kanunların metninde “kaçak su bedeli” ifadesi ve bir tutar yer almaz. İçme Suyu Temin ve Dağıtım Sistemlerindeki Su Kayıplarının Kontrolü Yönetmeliği “izinsiz tüketim”i, idarenin bilgisi dışında yasal olmayan bağlantılar ve sayaçlara müdahale yoluyla yasa dışı kullanılan su miktarı olarak tanımlar ve bunu idari su kayıpları arasında sayar (m.4/1-ı, j).

İlk abonelikte hangi şartlar aranır?

Belediye Su ve Kanalizasyon Hizmetlerinde Uyulacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmelik (m.5/1) şunları söyler:

• İlk su abonelik işlemi için yapı kullanma izni ve harcamalara katılım payının ödenmesi dışında başkaca bir şart aranmaz; inşaat halindeki yerlerde yapı kullanma izni yerine yapı ruhsatı aranır (m.5/1-d).
• Atık su aboneliğinde ayrıca kanal bağlantı ücreti istenir (m.5/1-d).
• Kimlik bilgisi sözleşmeye yazılır, Kimlik Paylaşım Sistemi üzerinden teyit edilir; kimlik fotokopisi veya onaylı sureti istenmez (m.5/1-a).
• Mülkiyet durumu sözleşmedeki yazılı beyana dayanır; tapu sureti veya kira sözleşmesi istenmez. Beyanın gerçeğe aykırı olduğu tespit edilirse bu belgeler istenir; sunulmazsa sözleşme iptal edilir (m.5/1-b).
• Güvence bedeli talep edilebilir; ön ödemeli (kartlı) sayaçta alınmaz (m.5/1-e, k).
• Gerçeğe aykırı belge veya beyanda işlem yapılmaz, yapılmışsa iptal edilir (m.6/1).

Faturaya itiraz ve kaçak kullanımın ceza boyutu

• Ödeme bildirimine itiraz. Abonelik Sözleşmeleri Yönetmeliği elektrik, su ve doğal gaz abonelik sözleşmelerini kapsar (m.2/2). Tüketici, ödeme bildirimindeki tutarın hatalı olduğu gerekçesiyle bildirimin düzenlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde itiraz edebilir; itiraz en geç otuz gün içinde sonuçlandırılır ve sonuç yazılı ya da kalıcı veri saklayıcısıyla bildirilir (m.21/1). Haklı bulunan itirazda fazla tahsil edilen bedel gecikme zammıyla mahsup veya iade edilir (m.21/2).
• Uyuşmazlık mercii bilgisi. Abonelik sözleşmesinde tüketicilerin uyuşmazlık başvurularını tüketici mahkemesine veya tüketici hakem heyetine yapabileceklerine ilişkin bilgi bulunur (m.6/1-n).
• Ceza hükmü. “Abonelik esasına göre yararlanılabilen elektrik enerjisinin, suyun veya doğal gazın sahibinin rızası olmaksızın ve tüketim miktarının belirlenmesini engelleyecek şekilde tüketilmesi halinde kişi hakkında bir yıldan üç yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.” (5237 s. TCK m.163/3).
• Etkin pişmanlık. Karşılıksız yararlanma suçunda zarar soruşturma tamamlanmadan tamamen tazmin edilirse kamu davası açılmaz; hüküm verilinceye kadar tazmin edilirse ceza üçte birine kadar indirilir; kişi bu hükümden iki defadan fazla yararlanamaz (TCK m.168/5).

Kuyu suyu kullanımı bakımından: Danıştay 8. Daire 2023/663 E., 2023/829 K. dosyasında Danıştay temyiz istemini süre aşımı nedeniyle reddetmiştir. Esasa ilişkin gerekçe ilk derece mahkemesinindir: yeraltı ve kaynak sularının izinsiz ya da izin kapsamını aşan kullanımının DSİ tarafından tespit edilebileceği, bu kullanımı ücretlendirme ve abone yapma yetkisi bulunmayan idarenin kuyu suyu aboneliği tarifesi belirleyemeyeceği gerekçesiyle belediye meclisi kararı iptal edilmiş, istinaf başvurusu reddedilmiştir (karar sayfası ve resmî metin, erişim 10.10.2026).

Evrak listesi

Belediye Su ve Kanalizasyon Hizmetlerinde Uyulacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmelik’e göre ilk abonelikte:

• Yapı kullanma izni bilgisi; inşaat halindeki yerde yapı ruhsatı bilgisi (m.5/1-d). İdare bu bilgiye Kimlik Paylaşım Sistemi üzerinden erişemezse fotokopi veya kurumca onaylı suret isteyebilir (m.5/1-f).
• Harcamalara katılım payının ödenmiş olması (m.5/1-d); ödeme makbuzu başvurandan istenmez (m.5/1-ğ).
• Atık su aboneliğinde kanal bağlantı ücreti (m.5/1-d).
• Sözleşmeye yazılan T.C. kimlik numarası ve kimlik bilgileri; gerekirse kimlik belgesi yetkili personele gösterilir (m.5/1-a).
• Sözleşmeye yazılan mülkiyet veya kira beyanı (m.5/1-b).
• İşyerleri için sözleşmeye yazılan vergi kimlik numarası, vergi dairesi, ticaret unvanı ve sicil bilgileri; vergi levhası ve ticaret sicil gazetesi istenmez (m.5/1-c).
• Vekil aracılığıyla işlemde vekâletname; noter onaylı aslı gösterilerek fotokopisi kurumca onaylanır (m.5/1-ı).
• İdare talep ederse güvence bedeli (m.5/1-k).

Kaçak su bedeline itiraz için resmî metinde sayılmış bir belge listesi bulunamadı; idarenin kendi yönetmeliğine bakılmalıdır.

Dilekçe iskeleti

[Belediye / Su ve Kanalizasyon İdaresi adı] Genel Müdürlüğüne / Başkanlığına

Başvuran: [ad soyad], T.C. kimlik no […], abone no […] (varsa), adres […]

Konu: [bildirim tarihi] tarihli ödeme bildirimine / [tutanak tarihi] tarihli tespit tutanağına dayanan tahakkuka itiraz.

Açıklamalar:

1. [Adres] adresindeki taşınmazda [abone olarak / abone olmaksızın] [kullanım şekli].
2. Tarafıma [tebliğ tarihi] tarihinde [ödeme bildirimi / tahakkuk] bildirilmiştir.
3. [İtiraz gerekçesi: tüketim miktarı, dönem, uygulanan tarife kalemi].
4. Tahakkuka esas alınan tarife ve hesaplamanın, dayandığı idari düzenleme ile birlikte tarafıma bildirilmesini talep ediyorum.

Hukuki sebepler: Abonelik Sözleşmeleri Yönetmeliği m.21; 5393 s. Kanun m.18/1-f, m.59/1-e [veya 2560 s. Kanun m.13/a, m.23]; [idarenin ilgili yönetmelik maddesi].

Sonuç ve istem: Tahakkukun incelenerek [düzeltilmesini / iptalini], fazla tahsil edilmişse iadesini ve sonucun tarafıma yazılı bildirilmesini arz ederim. [tarih], [imza]

Ek: [ödeme bildirimi / tutanak örneği].

Başvuru reddedilirse ya da işlem aleyhinize olursa

• Abone faturası: İtiraz idareye bir yıl içinde yapılır, otuz gün içinde sonuçlandırılır (Abonelik Sözleşmeleri Yön. m.21/1). Abonelik sözleşmesinde tüketici hakem heyeti veya tüketici mahkemesine başvuru bilgisi bulunur (m.6/1-n). Başvuru süresi bu Yönetmelikte yer almaz.
• Kaçak su bedeli tahakkuku: İncelenen kanunlarda özel itiraz mercii ve süresi bulunamadı; idarenin kendi yönetmeliğindeki usul uygulanır (doğrulanamadı).
• Tarife kararı: Belediye meclisinin tarife kararı idari yargıda iptal davasına konu olmuştur (Danıştay 8. Daire 2023/663 E., 2023/829 K.). Dava süresi idare mahkemesinde 60 gündür. Tarife kararı gibi ilanı gereken düzenleyici işlemlerde süre ilan tarihini izleyen günden başlar; tarifenin size uygulanması (ör. tahakkuk) üzerine, uygulama işleminin yazılı bildiriminden itibaren hem uygulama işlemine hem tarife kararına birlikte dava açılabilir (2577 m.7/4; süre hesabı m.8).
• Ceza hükmü: TCK m.163/3 kapsamındaki fiil ceza yargılamasına konu olur; idari bir başvuru süresi yoktur.

Kaynaklar

• 2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun: https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=2560&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5 (erişim 10.10.2026)
• 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu: https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=5216&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5 (erişim 10.10.2026)
• 5393 sayılı Belediye Kanunu: https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=5393&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5 (erişim 10.10.2026)
• Belediye Su ve Kanalizasyon Hizmetlerinde Uyulacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmelik: https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=16022&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5 (erişim 10.10.2026)
• Abonelik Sözleşmeleri Yönetmeliği: https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=20480&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5 (erişim 10.10.2026)
• İçme Suyu Temin ve Dağıtım Sistemlerindeki Su Kayıplarının Kontrolü Yönetmeliği: https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=19651&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5 (erişim 10.10.2026)
• 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu: https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=5237&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5 (erişim 10.10.2026)
• 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu: https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=2577&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5 (erişim 10.10.2026)
• Danıştay 8. Daire 2023/663 E., 2023/829 K.: /emsal-kararlar/danistay-8-daire-2023-663-2023-829/ (resmî kaynak karararama.danistay.gov.tr, erişim 10.10.2026)