Kuyu derinliği sınırı var mı?

Resmî metinlerde tüm Türkiye için geçerli tek bir kuyu derinliği sınırı yoktur. 167 sayılı Kanun ve Yeraltı Suları Tüzüğü derinliği iki yoldan düzenler. Birincisi, belge gerektiren derinlik haddini DSİ bölge bölge tespit eder ve onaydan sonra ilan eder. İkincisi, bu haddi aşan her kuyunun ve ilan edilmiş işletme sahalarındaki kuyuların derinliğini DSİ belirler ve belgeye yazar.

Kural ve dayanağı

• Belge gerektiren derinlik haddi. Su temini maksadıyla, tabii zemin üstünden itibaren derinliği DSİ’ce tespit edilip ilgili bakanlığın onayından sonra ilan olunan haddi aşan her türlü çukur, sondaj ve kuyu için belge alınması mecburidir; el ile açılan kuyular bunun dışındadır (167 s. Kanun m.8/a).
• Bölge bölge tespit. Belge alınarak açılacak kuyu derinlikleri DSİ tarafından bölge bölge tespit edilir ve tasvipten sonra ilan olunur (YAS Tüzüğü m.4/a). Not: Tüzük metni tasvip merci olarak “Bakanlar Kurulu”nu yazar; 167 m.8/a ise değişik haliyle “ilgili bakanlığın onayı”ndan söz eder.
• Değişebilir had. Araştırmalar ilerledikçe deponun korunması bakımından zaruret doğarsa ilan edilen derinlikler yer yer değiştirilir ve yeni kuyu derinlikleri ilan olunur (YAS Tüzüğü m.4/b).
• Belge kapsamı. El ile açılan ya da ilan edilecek derinliklerden daha az derin kuyular hariç, su temini maksadıyla açılacak her çeşit kuyu ile her türlü tünel ve galeri için arama, kullanma, ıslah ve tadil belgesi alınması mecburidir (YAS Tüzüğü m.5).
• El ile açılan kuyu. Satıh alüvyonları içinde kazma, kürek, varyoz ve baramin gibi el kazısı aletleriyle kazılan her derinlikteki kuyular ile ilk su tabakası içinde en çok 10 metre derinliğe kadar, en çok 100 milimetre çapında boru çakılarak açılan kuyular el ile açılan kuyu sayılır (YAS Tüzüğü m.3/a). Teknik Yönetmelik ise “her türlü formasyonda her türlü araç ve gereçle açılan 10 m.den sığ kuyular”ın el ile açılan kuyu sayıldığını yazar (Teknik Yönetmelik Bölüm I, 1.3). İki metnin ifadesi farklıdır; hangisinin esas alınacağı resmî metinde ayrıca düzenlenmemiştir.
• El ile açılan kuyudan çekim sınırı. El ile açılan kuyulardan en çok faydalı ihtiyaca yetecek kadar su çekilebilir; depo yetmiyorsa deponun normal verimi kadar su alınır. Artezyen sahalarda bu kuyular teknik yönetmelikte belirtildiği şekilde teçhiz edilir (YAS Tüzüğü m.3/b, m.3/c).
• Haddi aşan kuyuların derinliği. İlan edilmiş işletme sahaları içinde veya dışında, ilan edilen derinliklerden daha derin olan kuyuların adedi, yerleri, derinlikleri ve diğer vasıfları ile çekilecek su miktarı DSİ’ce tayin ve tespit edilerek belgeler üzerinde gösterilir (YAS Tüzüğü m.12). Bu kuyuların aralıkları da DSİ Yeraltısuları Dairesi Başkanlığınca tespit edilir (Teknik Yönetmelik Bölüm V, 1.1).
• Proje. Arama belgesi isteme formuna, kuyuda yapılacak her türlü işlemle kuyunun çap ve derinliklerini gösteren kuyu projeleri eklenir (Teknik Yönetmelik Bölüm I, 2.2.1.3). Satıh alüvyonları içinde açılan ve derinliği ilan edilen haddi aşmayan kuyular, tasdikli proje ve fenni mesuliyet hükmünün dışındadır (167 s. Kanun m.17/2).

İşletme sahası ilanları neden belirleyicidir?

• İlan. Sınırları ve yapısal özellikleri belirlendikçe yeraltı suyu sahaları DSİ’nin teklifi üzerine ilgili bakanlıkça “Yeraltısuyu İşletme Alanları” olarak kabul ve ilan edilir (167 s. Kanun m.3). Tüzüğe göre ilan Resmî Gazete ile ve mahallinde çıkan gazetelerle yapılır (YAS Tüzüğü m.2).
• Derinlik DSİ’ce tayin edilir. İşletme sahaları içinde belge alınarak açılması gereken kuyuların adedi, yerleri, derinlikleri ve diğer vasıfları ile çekilecek su miktarı DSİ’ce tayin ve tespit edilir (167 s. Kanun m.4).
• Arama belgesine kayıt. İlan edilmiş işletme sahalarındaki kuyuların yerleri, adetleri, derinlikleri ve diğer nitelikleri saptanmış olduğundan, bu hususların arama belgesine kaydedilmiş bulunması gerekir; çekilebilecek su miktarı da kullanma belgesine kaydedilir (Teknik Yönetmelik Bölüm III, 2.2).
• Sonuç. Metinlere göre bir parselde kuyunun ne kadar derin açılabileceği sorusunun cevabı, parselin bir işletme sahası içinde olup olmadığına ve DSİ’nin o bölge için ilan ettiği derinlik haddine bağlıdır. İşletme sahası ilanının diğer sonuçları için işletme sahası rehberine bakınız. Resmî Gazete’de yayımlanmış kısıt ve kapatma ilanlarından derlenen pasajlar bu sitedeki kapatma kaydı sorgusunda taranabilir.
• Bulunamayan bilgi. Bölgelere göre ilan edilmiş derinlik değerleri ve bunların yayımlandığı ilanlar, bu rehber için incelenen resmî metinlerde yer almaz: resmî metinde bulunamadı.

Derinlik dışındaki yer kısıtları

• Kuyu yeri hiçbir zaman mevcut bir kuyunun tesir sahası içinde seçilmemelidir (Teknik Yönetmelik Bölüm III, 1.1.5).
• Kuyu yerinin yeraltı elektrik, gaz, kanalizasyon tesisi, havai yüksek gerilim hattı, doğalgaz ve petrol boru hattı, sel yatakları, mesken, septik çukur, mezarlık, atık depolama tesisi, hayvan çiftliği gibi yerleri etkilememesi ve bunlardan etkilenmemesi için gereken lokasyon ve uzaklık, teknik sorumlunun hazırlayacağı raporun DSİ tarafından kabulünden sonra belirlenir (Teknik Yönetmelik Bölüm III, 1.1.6).
• İçme suyu temin edilen kuyu, kaynak ve benzerleri için en az elli metre yarıçaplı mutlak koruma alanı oluşturulur ve bu alanda hiçbir faaliyete izin verilmez; toplu içme suyu yapılarına elli metreden yakın mesafede hiçbir yapıya izin verilmez (Yeraltı Sularının Kirlenmeye ve Bozulmaya Karşı Korunması Hakkında Yönetmelik m.13/3, m.13/5-a).

Mevcut kuyuya müdahale

Kullanma belgesi sahibi, kuyusunun verimini artırmak veya başka bir maksadı sağlamak gibi mülahazalarla kuyu üzerinde kendiliğinden herhangi bir müdahalede bulunamaz ve kullanma şeklini değiştiremez; DSİ’den ıslah ve tadil belgesi alarak bu işe girişebilir (167 s. Kanun m.11). Metin derinleştirmeyi ayrıca saymaz; “her hangi bir müdahalede” ifadesini kullanır.

Evrak listesi

Derinlik konusu ayrı bir başvuru türü değildir; derinlik, arama ve ıslah- tadil başvurusunun ekleriyle DSİ’ye bildirilir:

• Arama belgesi: kuyunun çap ve derinliklerini gösteren, teknik elemanlarca hazırlanmış kuyu projesi, her kuyu için ayrı ve üçer adet (Teknik Yönetmelik Bölüm I, 2.2.1.3; Form 2.7.1 eki “Kuyu projesi (kuyu yeri krokili) (3 takım)”).
• İşletme sahasında arama belgesi: işin yerini gösteren krokiler ile projelerden üçer takım (YAS Tüzüğü m.6/a-3).
• Islah ve tadil belgesi: ıslah ve tadil projesi (2 adet), onaylı kuyu kütüğü, tadil gerekçe raporu ve kullanma belgesi (Teknik Yönetmelik Form 2.7.5); madde metni ayrıca 1/50 ölçekli tadil projesini sayar (Bölüm I, 2.2.3).

Tam evrak listesi için kuyu ruhsatı başvuru paketi rehberine bakınız.

Dilekçe iskeleti

Aşağıdaki şablon, taşınmazın bulunduğu yerde ilan edilmiş derinlik haddi ve işletme sahası durumunun DSİ’den sorulması içindir. İçine olgu eklenmez; köşeli parantezli yerler doldurulur.

DSİ [bölge numarası]. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜNE

BAŞVURAN      : [ad soyad / unvan]
T.C. KİMLİK NO: [T.C. kimlik no / vergi no]
ADRES         : [tebligat adresi]

KONU          : Belge gerektiren kuyu derinlik haddi ve yeraltı suyu
                işletme sahası durumuna ilişkin bilgi talebi.

AÇIKLAMALAR   :
1. [il], [ilçe], [köy/mahalle], [ada/parsel] sayılı taşınmazın
   [malikiyim / kullanıcısıyım].
2. Bu taşınmazda su temini maksadıyla [kuyu türü] açılması
   düşünülmektedir.
3. 167 sayılı Kanun'un 8/a maddesi ve Yeraltı Suları Tüzüğü'nün 4.
   maddesi uyarınca bu yer için tespit ve ilan edilmiş belge
   gerektiren derinlik haddinin, taşınmazın ilan edilmiş bir yeraltı
   suyu işletme sahası içinde kalıp kalmadığının ve kalıyorsa
   167 m.4 uyarınca tayin edilmiş kuyu derinliği ile diğer
   vasıfların bildirilmesini talep ediyorum.

HUKUKİ SEBEPLER: 167 sayılı Yeraltı Suları Hakkında Kanun m.3, m.4,
m.8; Yeraltı Suları Tüzüğü m.2, m.4, m.5, m.12; 2577 sayılı İYUK
m.10/1.

SONUÇ VE İSTEM : Yukarıda belirtilen hususların tarafıma yazılı olarak
bildirilmesini arz ederim. [tarih]

                                        [ad soyad, imza]

EKLER:
1. [tapu kaydı / kullanım hakkını gösteren belge]
2. [taşınmazın konumunu gösteren kroki]

Başvuru reddedilirse ya da işlem aleyhinize olursa

• Belge reddi ya da derinliği kısıtlayan belge. Merci idare mahkemesidir. Dava açma süresi, yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden itibaren 60 gündür (2577 s. İYUK m.7/1, m.7/2-a; süre hesabı m.8). Belge verilmediğinde sebepler cevapta açıkça belirtilir (YAS Tüzüğü m.8/a).
• Cevapsızlık. Başvuruya otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır (2577 m.10/2).
• Belgesiz açım ya da izinsiz müdahale cezası. Belge almadan m.8’deki işleri yapanlara m.18/a, m.11’e aykırı hareket edenlere m.18/b uyarınca mahallî mülki amirce idari para cezası verilir; 18/a’da DSİ mahzur görürse kuyu kapatılır, 18/b’de ceza ile birlikte kuyu kapatılır ve masrafı açtırandan alınır. Cezaya karşı tebliğ veya tefhimden itibaren en geç 15 gün içinde sulh ceza hâkimliğine başvurulur (5326 m.27/1); ceza kuyu kapatma gibi bir idari kararla aynı işlemdeyse itiraz iptal davasıyla birlikte idare mahkemesinde görülür (5326 m.27/8). Güncel tutar için 167 m.18 ceza tablosu: /hesaplayicilar/kuyu-cezasi-hesaplama/.
• Emsal. Derinlik haddine ilişkin, resmî kaynaktan doğrulanmış bir karar bu sitenin emsal veritabanında yoktur.

Kaynaklar

• 167 sayılı Yeraltı Suları Hakkında Kanun, m.3, m.4, m.8, m.11, m.13, m.17, m.18: https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=167&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=4 (erişim 10.10.2026)
• Yeraltı Suları Tüzüğü, m.2, m.3, m.4, m.5, m.6, m.8, m.12: https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=51465&MevzuatTur=2&MevzuatTertip=4 (erişim 10.10.2026)
• DSİ Yeraltısuları Teknik Yönetmeliği (RG 23.06.1972, sayı 14224), Bölüm I, 1.3, 2.2.1.3, 2.2.3, Form 2.7.1, 2.7.5; Bölüm III, 1.1.5, 1.1.6, 2.2; Bölüm V, 1.1: https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=13933&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5 (erişim 10.10.2026)
• Yeraltı Sularının Kirlenmeye ve Bozulmaya Karşı Korunması Hakkında Yönetmelik (RG 07.04.2012, sayı 28257), m.13: https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=16038&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5 (erişim 10.10.2026)
• 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu, m.7, m.8, m.10: https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=2577&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5 (erişim 10.10.2026)
• 5326 sayılı Kabahatler Kanunu, m.27/1, m.27/8: https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=5326&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5 (erişim 10.10.2026)