Yeraltı suyu işletme sahası ilanının hukuki sonuçları

Bir bölge “yeraltı suyu işletme sahası” ilan edildiğinde, o sahadaki kuyu açma, su çekme miktarı, kuyu yerleri ve derinlikleri bakımından kamusal denetim ağırlaşır; sahadaki faaliyetler bireysel malik tasarrufundan çıkıp kamu su rejimine yaklaşır.

İlan nasıl yapılır?

Yeraltı Suları Tüzüğü’nün 2. maddesine göre işletme sahalarının sınırları ve karakteristikleri DSİ tarafından tespit edilir; gerekli karar alındıktan sonra saha Resmî Gazete’de ve mahalli gazetelerde ilan olunur. Tüzüğün 4. maddesi uyarınca belgeli kuyu derinliklerini DSİ bölge bölge belirler; yeraltı suyu deposunun korunması gerektirirse bu derinlikler sonradan değiştirilebilir. Resmî Gazete’de yayımlanmış tahsise kapatma ve kısıt ilanlarından derlenen pasajlar bu sitedeki kapatma kaydı sorgusunda taranabilir.

Tüzüğün 11 ve 12. maddeleri DSİ’nin sürekli kontrol yetkisini ve emniyetli su miktarının yeniden ayarlanabilmesini düzenler; uygunsuzluk zabıtla tespit edilebilir.

Mevcut kuyuların kazanılmış hakkı ne olur?

İlan öncesi açılmış kuyuların ve mevcut belge sahiplerinin kazanılmış hakları konusunda kaynak araştırmanın veri tabanında doğrudan karar bulunmamaktadır. Danıştay 8. Daire’nin 2018/6147 E., 2024/72 K. sayılı kararı bu soruya doğrudan cevap vermez: kararda, DSİ’nin kuyulardaki suyun büyük oranda deniz suyu olması nedeniyle kullanma belgelerini iptal ettiği bir olayda, taksir, intibak ve işletme ruhsatı talebinin 5686 sayılı Kanun’un geçici 1. ve 2. maddeleri ile 6. maddesinin 6. fıkrası kapsamına girmediği belirtilmiş ve belgeli iki kuyu yönünden verilen iptal kararının istinafta onanması bozulmuştur (karar sayfası ve resmî metin, erişim 10.10.2026).

Bu nedenle kesin bir genel sonuç verilemez; somut dosyada belge tarihi ile saha ilan tarihi birlikte değerlendirilir.

İşletme sahası ilanı hangi sonuçları doğurur?

Husus	Hukukî sonuç	Dayanak	Not
İlan	Özel denetim rejimi	Yeraltı Suları Tüzüğü m.2	Resmî Gazete ilanı
Kuyu derinliği	DSİ bölgesel sınır koyar	Tüzük m.4	Sonradan değişebilir
Kontrol	Sürekli DSİ kontrolü	Tüzük m.11-12	Zabıtla tespit mümkün
Mevcut hak	Somut belge ve tarih önemlidir	167 + geçiş ilkeleri	Kazanılmış hak tartışması

İlanlı işletme sahaları

167 sayılı Kanun’un 3. maddesi (1988 değişikliği) metnine göre sınırları ve yapısal özellikleri belirlendikçe yeraltısuyu sahaları, DSİ Genel Müdürlüğünün teklifi üzerine ilgili bakanlıkça “Yeraltısuyu İşletme Alanları” olarak kabul ve ilan edilir. Yeraltı Suları Tüzüğü m.2 ise ilanın Resmî Gazete’de ve mahalli gazetelerde yapılacağını söyler. İlanlı saha içinde belge alınarak açılacak kuyuların adedi, yerleri, derinlikleri ve çekilecek su miktarı DSİ’ce tayin ve tespit edilir (167 s.K. m.4).

Bu sitede Resmî Gazete’de yayımlanmış işletme sahası ve tahsise kapatma ilanları derlenmiştir. Kuyu kısıt sorgusu bu derlemeden il bazında 171 tekil ilan kaydı listeler (10.10.2026 verisi); tam liste ve her ilanın resmî bağlantısı kuyu kısıt sorgusundadır. Aşağıda derlemedeki en yeni 10 ilan yalnız Resmî Gazete künyesiyle verilmiştir. İl sütunu bilerek konmamıştır; başlıktaki yer adı ilanın kendi metnidir.

RG tarihi	RG sayısı	İlan başlığı (Resmî Gazete metni)	Bağlantı
09.12.2017	30265	KORKUTELİ OVALARI (9-15 ANTALYA KORKUTELİ ALT HAVZASI) YERALTISUYU İŞLETME SAHASI İLANI	resmigazete.gov.tr
18.08.2017	30158	KUMLUCA OVALARI (8/20 ANTALYA KUMLUCA - ALTINYAKA ALT HAVZASI) YERALTISUYU İŞLETME SAHASI İLANI	resmigazete.gov.tr
09.05.2017	30061	İSTANBUL İLİ ANADOLU YAKASI YERALTISUYU İŞLETME SAHASI İLANI	resmigazete.gov.tr
15.11.2016	29889	ADANA POZANTI İLÇESİ VE ÇEVRESİ YERALTISUYU İŞLETME SAHASI İLANI	resmigazete.gov.tr
06.05.2016	29704	ALANYA OVALARI (ALANYA 9/23 ALT HAVZASI) YERALTISUYU İŞLETME SAHASI İLANI	resmigazete.gov.tr
21.11.2015	29539	İZMİR-URLA-GÜLBAHÇE-CİNLİPINAR DERE YERALTISUYU İŞLETME SAHASI	resmigazete.gov.tr
05.11.2015	29523	ARDAHAN OVASI YERALTISUYU İŞLETME SAHASI	resmigazete.gov.tr
08.08.2015	29439	KARABÜK OVASI YERALTISUYU İŞLETME SAHASI İLANI	resmigazete.gov.tr
17.04.2014	28975	MARDİN KIZILTEPE OVASI YERALTISUYU İŞLETME SAHASI İLANI	resmigazete.gov.tr
08.01.2014	28876	ADANA-KARAİSALI VE CİVARI YERALTI SUYU İŞLETME SAHASI İLANI	resmigazete.gov.tr

Derlemedeki en yeni kayıt 09.12.2017 tarihlidir. Bu, sonrasında ilan yayımlanmadığı anlamına gelmez: derlemenin Resmî Gazete’nin tamamını kapsadığı doğrulanmamıştır. Bir parselin ilanlı saha içinde kalıp kalmadığı ilanın ekindeki haritadan okunur; sınır bilgisi bu tabloda yoktur.

Evrak listesi

İlanlı işletme sahası içinde belge başvurusu da belge isteme formuyla yapılır (Yeraltı Suları Tüzüğü m.6/a). Resmî metnin ilanlı sahalar için saydığı ek:

• Belge isteme formu; en yakın DSİ teşkilatından ya da en yakın mülkiye amiri aracılığıyla temin edilir, eksiksiz ve doğru doldurulur (Tüzük m.6/a).
• Teknik yönetmelikte belirtilen hususları haiz, işin yerini gösteren krokiler ile projelerden üçer takım (Tüzük m.6/a-3).
• Aynı etüt sahasında birden fazla kuyu isteniyorsa bu husus formda belirtilir; sonradan ilave kuyu istenirse yeni formda yalnız kroki ve projeler eklenir ve ilk belgenin tarih ve numarası yazılır (Tüzük m.6/c).
• Formun diğer ekleri (onaylı tapu fotokopisi, ihtiyaç belgesi, kullanma ve ıslah-tadil ekleri) DSİ Yeraltısuları Teknik Yönetmeliği’ndedir: Kuyu ruhsatı rehberindeki evrak listesi.

Başvuru sırasında, istenirse başvuru tarihini gösteren makbuz verilir; bir aylık cevap süresi dilekçe ve eklerin DSİ teşkilatına resmen ulaştığı tarihte başlar (Tüzük m.6/b).

Kaynak: Yeraltı Suları Tüzüğü m.2, m.6 (mevzuat.gov.tr, erişim 10.10.2026); 167 s.K. m.3, m.4, m.5 (mevzuat.gov.tr, erişim 10.10.2026); DSİ Yeraltısuları Teknik Yönetmeliği Bölüm I, 2.2 (mevzuat.gov.tr, erişim 10.10.2026).

Dilekçe iskeleti

Teknik Yönetmelik başvurunun belge isteme formuyla (Form No 2.7.1) yapılmasını öngörür; aşağıdaki iskelet form yerine geçmez. Köşeli parantezli yerler başvurana göre doldurulur; iskelete olgu eklenmemiştir.

DSİ [ ] BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜNE
[il]

BAŞVURAN   : [ad soyad / unvan], T.C. kimlik no: [ ], adres: [ ]
KONU       : İlan edilmiş yeraltı suyu işletme sahası içinde 167 sayılı
             Kanun m.9 uyarınca yeraltısuyu arama belgesi verilmesi talebi

AÇIKLAMALAR:
1. [il, ilçe, köy/mahalle, ada, parsel] bilgileriyle ekli krokide yeri
   gösterilen arazi, [RG tarihi] tarihli ve [RG sayısı] sayılı Resmî
   Gazete'de ilan edilen [saha adı] yeraltısuyu işletme sahası içindedir.
2. Bu arazide [adet] [kuyu / sondaj / galeri] açtırmak suretiyle ve
   [kullanım amacı] işinde kullanmak amacıyla yeraltısuyu aramak istiyorum.
3. Talep edilen su miktarı: [ ] ton/gün, [ ] ton/yıl.
4. [aynı etüt sahasında önceki belge varsa: tarih ve numarası] (Tüzük m.6/c)

HUKUKİ SEBEPLER: 167 s.K. m.3, m.4, m.8, m.9, m.13; Yeraltı Suları
Tüzüğü m.6, m.8, m.12.

SONUÇ VE İSTEM: İşletme sahası içindeki arazimde yeraltısuyu aramak üzere
tarafıma arama belgesi verilmesini ve başvuru tarihini gösteren makbuzun
verilmesini (Tüzük m.6/b) arz ederim.

[tarih]                                                    [ad soyad, imza]

EKLER:
1. İşin yerini gösteren krokiler (3 takım)
2. Projeler (3 takım)
3. [Teknik Yönetmelik Form No 2.7.1'deki diğer ekler]

Başvuru reddedilirse ya da işlem aleyhinize olursa

• Belge başvurusunun reddi. Sebepler cevapta açıkça belirtilir (Tüzük m.8/a). Merci: idare mahkemesi. Süre: yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden itibaren 60 gün (2577 s. İYUK m.7/1, m.7/2-a; süre hesabı m.8).
• Çekilecek su miktarının azaltılması. Tüzük m.12’ye göre bu değişiklik belge sahibine yazıyla bildirilir. Bu bildirim için özel bir dava süresi resmî metinde bulunamadı; 2577 m.7’deki genel süre yazılı bildirimi izleyen günden itibaren 60 gündür.
• İlanın kendisi. 2577 m.7/4 metni: “İlanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresi, ilan tarihini izleyen günden itibaren başlar. Ancak bu işlemlerin uygulanması üzerine ilgililer, düzenleyici işlem veya uygulanan işlem yahut her ikisi aleyhine birden dava açabilirler.” İşletme sahası ilanının bu anlamda düzenleyici işlem sayılıp sayılmadığı resmî metinde belirtilmemiştir (doğrulanamadı).
• Dava öncesi idareye başvuru. Dava açma süresi içinde üst makama, yoksa işlemi yapan makama başvurulabilir; bu başvuru işleyen dava süresini durdurur, otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır (2577 m.11).
• Dava ayrıntısı: Kuyu belgesi ret ve iptal davaları.

Kaynak: 2577 s. İdari Yargılama Usulü Kanunu m.7, m.8, m.11 (mevzuat.gov.tr, erişim 10.10.2026); Yeraltı Suları Tüzüğü m.8, m.12.

Madde metni

Bu rehberde andığımız hükümlerin birebir metni bağımsız mevzuat sayfalarındadır:

• Madde 2
• Madde 4

Dayanak

• Yeraltı Suları Tüzüğü
• 167 sayılı Yeraltı Suları Hakkında Kanun

Emsal kararlar

Künyelerin resmî karar sunucusunda (karararama.danistay.gov.tr) doğrulanma durumu her kararın yanında belirtilir; doğrulanamayan künye “doğrulanamadı” etiketiyle durur.

• Danıştay 8. Daire 2018/6147 E., 2024/72 K. — DSİ’nin, kuyularda üretilen suyun büyük oranda deniz suyundan oluşması nedeniyle yeraltısuyu kullanma belgelerini iptal ettiği bir olayda, kuyulara taksir, intibak ve işletme ruhsatı verilmesi talebinin 5686 sayılı Kanun’un geçici 1. ve 2. maddeleri kapsamında bulunmadığı gibi 6. maddesinin 6. fıkrası kapsamına da girmediği belirtilerek, belgeli iki kuyu yönünden verilen iptal kararına yönelik istinaf isteminin reddi bozulmuştur. (karar sayfası ve resmî metin, erişim 10.10.2026)

İlan öncesi açılmış kuyuların kazanılmış hakları hakkında doğrudan içtihat bulunamadı (doğrulanmış karar yok).