Ziraat odası / sulama kooperatifi: su hukukunda durumunuz

Eşik, yetkili kurum, belgeler ve yaptırım

Kimler kapsamda

Ek-1'e göre '500 ha ve üzeri alana sahip olan' sulama tesisleri (DSİ tarafından işletilen sulamalar, sulama birlikleri, sulama kooperatifleri, belediye ve TİGEM işletmeleri, il özel idaresi sorumluluğundaki sulamalar ve tüzel kişiliğe sahip diğer sulamalar) su verimliliği sistemini yönetmelik yayımından itibaren 21 ay içinde kurar (yayımdan sayıldığında 27.09.2026; süre doldu). Yayımdan sonra faaliyete geçenlerde süre faaliyet başlangıcından işler. md.7/3'e göre '500 ha üzeri alana sahip sulama tesisleri' en fazla beş yıl içinde yeşil belgeye başvurur (maddede sürenin başlangıcı yazılmaz). Sulama Sistemlerinde Su Kullanımının Kontrolü Yönetmeliği, su kullanıcı teşkilatlarını ve tek kullanıcının aynı kaynaktan 100 hektarın üzerinde alan suladığı halk sulamalarını kapsar.Dayanak: Su Verimliliği Yönetmeliği ekleri (RG 27.12.2024) Ek-1 '3) Tarımsal Su Verimliliği'; Su Verimliliği Yönetmeliği (RG 27.12.2024) md.7(3); Sulama Sistemlerinde Su Kullanımının Kontrolü ve Su Kayıplarının Azaltılmasına İlişkin Yönetmelik md.2; Su Verimliliği Yönetmeliği (RG 27.12.2024) geçici md.1(2)

Yetkili kurum ve başvuru

Yüzey suyundan tarımsal sulama tahsisi: sulama kooperatifleri, bireysel sulama ve ticari kuruluşların talepleri Tarım ve Orman il/ilçe müdürlükleri aracılığıyla DSİ'ye Ek-2 formuyla. Yeraltı suyu: DSİ (167 sayılı Kanun usulü). Su verimliliği: Tarım ve Orman Bakanlığı bilgi sistemi.Dayanak: Su Tahsisleri Hakkında Yönetmelik md.8, md.9(1), md.9(2)(b), Ek-2; Su Verimliliği Yönetmeliği (RG 27.12.2024) md.8(1)

İstenen belgeler

• Su Tahsisleri Ek-2 formu (tarımsal sulama amaçlı su talebi)
• Su talep noktasının ve sulanacak alanın 1/25.000 harita, kot, ED-50 koordinat ve KMZ bilgileri
• Hidrolojik etüt raporu (bireysel ve tek yıllık taleplerde istenmez)
• Projeye dayalı sulama alanı için kadastro bilgisi
• Aylık sulama suyu ihtiyacı (l/s) ve sezonluk yıllık toplam su miktarı (m³)
• Aynı yer ve koşullarda tekrar tahsiste: Tarım ve Orman il/ilçe müdürlüğünden faaliyetin devam ettiğini belirten yazı (diğer ekler istenmez)

Dayanak: Su Tahsisleri Hakkında Yönetmelik md.9(2)(b), Ek-2 'Ekler'

Aykırılıkta yaptırım

Tahsis şartlarına aykırılık DSİ'nin verdiği sürede giderilmezse su tahsisi DSİ tarafından iptal edilir; tahsissiz/DSİ görüşü alınmamış su kullanımına DSİ müdahaleyi önleme tedbiri alır, doğan zarardan kullanan ve kullandıranlar müteselsilen sorumludur. Sulama kuyularında belgesiz açma ve belge şartlarına aykırılıkta 167 sayılı Kanun md.18 uygulanır. Sulama yönetmeliği kapsamındaki faaliyetler sorumlu ve ilgili kurumlarca denetlenir, gerektiğinde su kullanıcılarına yaptırım uygulanır. Maktu idari para cezası tutarları her takvim yılı başında yeniden değerleme oranında artırılarak uygulanır (5326 sayılı Kabahatler Kanunu m.17/7).Dayanak: Su Tahsisleri Hakkında Yönetmelik md.13, md.14(2), md.15(1)-(2); 167 sayılı Yeraltı Suları Hakkında Kanun md.18; Sulama Sistemlerinde Su Kullanımının Kontrolü ... Yönetmelik md.12(2); DSİ Yeraltı Suyu Ölçüm Sistemleri Yönetmeliği md.15; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu m.17/7

Bu sektöre özgü yükümlülükler

• Sulama kooperatifleri, sulama birlikleriyle aynı bakım-onarım payı oranlarını ayırır ve bunu ana sözleşmesine yazar.Dayanak: Sulama Sistemlerinde Su Kullanımının Kontrolü ... Yönetmelik md.7(17)(a)-(b)
• Su kullanıcı teşkilatı sulamaya alınan ve tahliye edilen suyun debisini ve süresini ölçer, kayda alır ve sorumlu kuruma bildirir; Ek-1 ve Ek-2 formlarını her yıl Aralık sonuna kadar gönderir.Dayanak: Sulama Sistemlerinde Su Kullanımının Kontrolü ... Yönetmelik md.9(1), md.11(1)
• Kamu sulama alanı içinde sulama amaçlı ayrıca su tahsisi yapılmaz; sulama alanındaki arazilerde proje dışı kaynaklardan sorumlu kurumun izni olmadan sulama yapılamaz.Dayanak: Su Tahsisleri Hakkında Yönetmelik md.6(2); Sulama ... Yönetmelik md.7(13)
• Yeraltı suyu kullanma belgesindeki yıllık miktar ölçüm sistemine yüklenir; dağıtım şirketi kullanma belgesi olmayan kuyuya elektrik veremez.Dayanak: DSİ Yeraltı Suyu Ölçüm Sistemleri Yönetmeliği md.7, md.9(1)(b)
• Kullanım önceliği sırası: içme-kullanma, çevresel su ihtiyacı, tarımsal sulama ve su ürünleri yetiştiriciliği, enerji ve sanayi, diğerleri.Dayanak: Su Tahsisleri Hakkında Yönetmelik md.7(1)
• Tarım sektörü yeşil belge kriterleri: modern basınçlı sulama (fiziken mümkün sahalarda), su kullanımı ölçüm ve izleme sistemi, tarımsal su verimliliği eğitimi, üretim planlamasına uygun üretim; TS ISO 46001 yalnız yenilemede.Dayanak: Su Verimliliği Yönetmeliği ekleri (RG 27.12.2024) Ek-4 Tablo 4

Resmî metinlerden derlendi (mevzuat.gov.tr, Resmî Gazete; erişim 10.10.2026). Tutar yazılmaz: maktu idari para cezaları her yıl yeniden değerlenir (5326 m.17/7); kuyu cezası için güncel tutar ruhsatsız kuyu cezaları rehberindedir.