Su tahsisinde öncelik sırası ve tahsis kriterleri

Kaynak, akarsu, yeraltı suyu, baraj, göl ve gölet gibi su kaynaklarından yararlanmak isteyen gerçek veya tüzel kişiler DSİ’ye müracaat ederek su tahsis talebinde bulunabilir. Talep otomatik olarak karşılanmaz; suyun miktarı ve kalitesi esas alınarak kullanım önceliklerine göre değerlendirilir.

Su tahsisi başvurusu nasıl değerlendirilir?

Su Tahsisleri Hakkında Yönetmelik’in 8. maddesi tahsis talebinin DSİ’ye yapılacağını düzenler. Yeraltı suyuna yönelik başvurular 167 sayılı Kanun, Yeraltı Suları Tüzüğü ve DSİ Yeraltısuları Teknik Yönetmeliği hükümlerine göre; yüzey suyu başvuruları ise kullanım amacına (içme-kullanma, tarımsal sulama, su ürünleri, termik enerji, endüstri, madencilik) göre ayrı usullerle yürütülür (m.9).

Değerlendirme ölçütlerini m.10 sayar: suyun miktarı ve kalitesi, kullanım öncelikleri, mevcut ve tasarlanan projeler, yıllara göre ihtiyaçlar ve baraj-gölet gibi yapıların etkilediği alanlarda proje verileri ile beslenim koşulları.

Öncelik sırası nereden gelir?

İki ayrı sıra vardır ve ikisi de yazılıdır:

1. Su kaynaklarının kullanım amaçları için Su Tahsisleri Hakkında Yönetmelik m.7/1 açık bir öncelik sırası koyar — “suyun miktarı, kalitesi, havzanın özelliği, zorunlu ihtiyaçlar ve şartlar başka türlü bir çözüm yolu gerektirmedikçe”: (a) içme ve kullanma suyu, (b) çevresel su ihtiyacı, (c) tarımsal sulama ve su ürünleri yetiştiriciliği, (ç) enerji üretimi ve sınai su ihtiyaçları, (d) ticari, turizm, rekreasyon, madencilik, taşıma, ulaşım ile sair su ihtiyaçları. Kaynak yeterliyse m.7/2 uyarınca havza planları çerçevesinde birden fazla amaca, bu sıra gözetilerek izin verilebilir (madde metni).
2. Yeraltı suyunda faydalı ihtiyaç hesabı için Yeraltı Suları Tüzüğü m.15 ayrı bir sıra verir: içme, temizlik, belediye hizmetleri, hayvan sulaması, zirai sulama, maden ve sanayi suyu, sportif ve benzeri tesisler; faydalı ihtiyaç için ayrılan su, deponun emniyetli verimini aşamaz (madde metni).

167 sayılı Kanun’un 4. maddesi de kuyu sahibinin yalnızca kendi faydalı ihtiyacı kadar su kullanabileceğini söyler. Bu rehberin önceki sürümünde yer alan “bağlayıcı bir sıra yoktur” cümlesi Yönetmelik m.7 karşısında yanlıştı; 10.10.2026’da düzeltildi.

Eski tahsisler yönünden hukuki güvenlik 6200 sayılı Kanun’un Geçici 13. maddesiyle sağlanır: maddenin yürürlüğünden önce yapılmış su tahsisleri mevcut hukuki durumlarını korur.

Su tahsisinde öncelik sırası nedir?

Sıra	Su Tahsisleri Yönetmeliği m.7 (su kaynakları, genel)	Yeraltı Suları Tüzüğü m.15 (yeraltı suyu, faydalı ihtiyaç)
1	İçme ve kullanma suyu	İçme
2	Çevresel su ihtiyacı	Temizlik
3	Tarımsal sulama ve su ürünleri yetiştiriciliği	Belediye hizmetleri
4	Enerji üretimi ve sınai su ihtiyaçları	Hayvan sulaması
5	Ticari, turizm, rekreasyon, madencilik, taşıma, ulaşım ve sair	Zirai sulama
6	—	Maden ve sanayi suyu
7	—	Sportif ve benzeri tesisler

Yönetmelik sırası “şartlar başka türlü bir çözüm yolu gerektirmedikçe” uygulanır (m.7/1); Tüzük sırası faydalı ihtiyaç miktarının tespitinde gözetilir (m.15).

Başvurudan sonuca adımlar

Aşağıdaki sıra Su Tahsisleri Hakkında Yönetmelik’ten (bundan sonra “Yönetmelik”) aktarılmıştır.

1. Başvuru yolunu belirleyin. Yeraltı suyu tahsis başvuruları 167 sayılı Kanun, Yeraltı Suları Tüzüğü ve DSİ Yeraltısuları Teknik Yönetmeliği hükümlerine göre yapılır (m.9/1). Tüzük m.6’ya göre belge isteme formu ve ekleri DSİ teşkilatına verilir; DSİ başvuruyu bir ay içinde cevaplar ve belge verilmezse sebebini açıkça yazar (Tüzük m.8/a). Ayrıntı için kuyu ruhsatı ve kullanma belgesi rehberleri.

2. Yüzey suyunda amaca göre aracı kurum ve form. Su potansiyeli DSİ projeleriyle belirlenemiyorsa DSİ kriterlerine göre su potansiyeline ilişkin rapor eklenir (m.9/2):

   Amaç	Talebi yapan veya aracı	Form
   İçme ve kullanma	Büyükşehirlerde büyükşehir belediye başkanlığı, diğer illerde belediye başkanlığı; köyler ve belediye sınırı dışındaki askeri garnizonlar için il özel idaresi	Ek-1
   Tarımsal sulama	Sulama kooperatifleri, bireysel ve ticari talepler: tarım ve orman il/ilçe müdürlükleri aracılığıyla; belediye ve il özel idaresi projeleri: kendileri aracılığıyla	Ek-2
   Su ürünleri yetiştiriciliği	Tarım ve orman il müdürlükleri aracılığıyla	Ek-3
   Termik enerji, endüstri, madencilik	Metinde aracı kurum belirtilmemiş; ÇED raporunun veya proje tanıtım dosyasının su miktarı ve deşarj bölümü eklenir	Ek-4
   Ticari amaçlı	Büyükşehirlerde su ve kanalizasyon idareleri, diğer şehirlerde il özel idareleri	Ek-5
   Doğal mineralli su kaynağının kiralanması	Büyükşehirlerde valilik yatırım izleme ve koordinasyon başkanlığı ya da talep sahibi; diğer yerlerde il özel idaresi ya da talep sahibi	Ek-6 (miktar belliyse)
   Diğer	İzni ve denetimi gerektiren kurum	Ek-7

3. Ön eleme. Yönetmelik m.6’da sayılan sular tahsise konu edilemez; kamu kurumlarınca geliştirilip işletilen sulama projeleri alanında sulama amaçlı ayrıca tahsis yapılmaz (m.6/2); OSB alanındaki tesislere OSB’ye tahsis edilen su dışında münferit tahsis yapılmaz (m.10/f).

4. Değerlendirme. Şartlara uygun olan ve faaliyetten sorumlu kurum tarafından gönderilen talepler değerlendirmeye alınır (m.10/a). Su miktar ve kalitesine göre, kullanım önceliklerine uygun olarak tahsis yapılır ya da ilgili kuruma görüş verilir (m.10/b); mevcut ve tasarlanan projeler gözetilir (m.10/c); bireysel sulama taleplerinde başvuru önceliğine göre kaynağa en yakın taşınmazların ihtiyacı dikkate alınır (m.10/ğ). Tahsis emniyetli su miktarını aşamaz (m.5/h). Talebin amacına uygun olmadığı tespit edilirse talep reddedilir (m.10/ı).

5. Süre. Tahsis süresini DSİ tespit eder (m.11).

6. Geçerlilik. Tahsis; DSİ tesislerinden yapılanlarda protokolün yürürlüğe girdiği tarihte, DSİ tesisleri dışından yapılanlarda Ek-8 taahhütnamesinin DSİ’ye sunulmasından sonra, içme-kullanma suyunda DSİ görüşünden sonra, su ürünlerinde proje onayı ve su kira sözleşmesine ilişkin yazının bildirilmesi ile protokol veya taahhütnamenin imzalanmasından sonra, ticari kiralamada protokol veya sözleşmenin DSİ’ye ulaşmasından sonra geçerlilik kazanır (m.12).

7. Kullanım ve denetim. Tahsis edilen miktardan fazla ve amaç dışında su kullanılamaz; su üçüncü kişilere devredilemez, kiralanamaz ve satılamaz (m.5/g). Diğer kurumlardan alınması gereken izinleri tahsis talep eden alır (m.16/2). DSİ denetimde aykırılık görürse ihtar eder; verilen sürede giderilmezse tahsis iptal edilir (m.13, m.14/2).

8. Sona erme, değişiklik ve yenileme. Süre biter ve yenileme istenmezse tahsis kendiliğinden sona erer (m.14/1). Sonradan içme ve kullanma suyu ihtiyacı doğar ve alternatif kaynak bulunmazsa tahsis tamamen ya da kısmen iptal edilebilir (m.14/3). Yenileme süre bitmeden en az üç ay önce istenir; ihtiyaç azalırsa dilekçeyle azaltma istenebilir; artış için m.9’a göre yeniden başvurulur (m.14/5).

Evrak listesi

Yüzey suyu talep formlarının (Ek-1 ile Ek-7) “Ekler” bölümünde sayılanlar:

• Her formda: su talep edilen noktanın idari bilgisi, 1/25.000’lik haritada kot ve ED-50 koordinatı, sulanacak alan ve KMZ uzantılı elektronik harita bilgileri.
• Su potansiyeli DSİ projeleri açısından belirlenemiyorsa Hidrolojik Etüt Raporu; gerekirse DSİ’nin yayımladığı dispozisyona uygun Su Hakları Raporu (Ek-1, Ek-3, Ek-4, Ek-5, Ek-6, Ek-7). Ek-2’de hidrolojik etüt raporu bireysel ve tek yıllık taleplerde istenmez.
• Ek-1 (içme ve kullanma): mevcut kullanılan suların kot, koordinat ve debi bilgileri; talep süresini kapsayan nüfus projeksiyonu ve su ihtiyacı hesapları; suyun içme suyuna uygunluğunu gösteren analiz raporu ya da arıtma önerisi.
• Ek-2 (tarımsal sulama): projeye dayalı sulamada kadastro bilgisi ve sulama alanı; aylık sulama suyu ihtiyacı ve sezonluk toplam su miktarı; aynı yer için tekrar istenen tahsislerde tarım ve orman il/ilçe müdürlüğünden faaliyetin sürdüğünü belirten yazı (bu durumda diğer maddeler istenmez).
• Ek-3 (su ürünleri): tesisin kurulacağı veya kurulu olduğu alanın harita bilgileri.
• Ek-4 (termik enerji, madencilik, endüstri): tesisin su ihtiyacını gösteren proje verileri (proje tanıtım dosyası veya nihai ÇED raporundan).
• Ek-6 (doğal mineralli su): arama iznine ilişkin DSİ görüşü ve Bilimsel Değerlendirme Komisyonu (Ek-6’da: Kurulu) Raporu; Yönetmelik m.9/2-e’ye göre raporda kaynağın kot ve koordinatı ED-50 (60) koordinat sistemine göre belirtilir ve 1/25.000’lik haritada gösterilir.
• Ek-7 (diğer): faaliyetin su ihtiyacını gösteren resmî belge.

Geçerlilik için: DSİ tesisleri dışından yapılan tahsislerde Ek-8 taahhütnamesi (m.12/b).

Yeraltı suyu için: belge isteme formu; DSİ’nin etüt etmediği sahalarda gerekiyorsa hidrojeolojik veya jeofizik rapor, harita ve plan ve projeler; etüt edilmiş sahalarda işin yerini gösteren harita ve krokiler ile projeler; ilan edilmiş işletme sahalarında krokiler ile projeler; hepsi üçer takım (Tüzük m.6/a).

Kaynak: Su Tahsisleri Hakkında Yönetmelik m.9, m.12 ve ekleri; Yeraltı Suları Tüzüğü m.6 (mevzuat.gov.tr, erişim 10.10.2026).

Dilekçe iskeleti

Tahsis talebinin reddine veya tahsisin iptaline karşı idare mahkemesine iptal davası dilekçesi (2577 m.3). Köşeli parantezli yerler doldurulur; iskelet olgu içermez.

Başlık: [yer] İDARE MAHKEMESİ BAŞKANLIĞINA

Davacı: [ad soyad veya unvan], T.C. Kimlik No veya Vergi No: [numara], [adres]

Vekili: [varsa ad soyad ve adres]

Davalı: [işlemi yapan idare]

Dava konusu işlem: [işlemin tarihi ve sayısı]

Yazılı bildirim (tebliğ) tarihi: [tebliğ tarihi]

Konu: [tahsis talebinin reddine / tahsisin iptaline] ilişkin işlemin iptali istemidir.

Açıklamalar:

1. Su kaynağı ve talep: [kaynağın adı ve türü, il, ilçe, köy, mevki, koordinat, talep edilen miktar ve süre, amaç].
2. Başvuru süreci: [başvuru tarihi, aracı kurum, kullanılan ek form].
3. İşlemin gerekçesi: [idarenin gerekçesinin özeti].
4. Gerekçeye karşı açıklamalar: [Yönetmelik m.5, m.6, m.7, m.10 veya m.14 bakımından olgular].

Hukuki sebepler: Su Tahsisleri Hakkında Yönetmelik m.5, m.7, m.9, m.10, m.14; 2577 s. İYUK m.3, m.7.

Deliller: Başvuru dosyası ve ek form, tebligat belgesi, idari dosya, [diğer deliller].

Sonuç ve istem: Dava konusu işlemin iptaline karar verilmesini arz ederim.

[tarih] · [ad soyad] · [imza]

Tahsis edilen suyun miktarını azaltmak isteyen kullanıcı ise DSİ’ye dilekçeyle başvurabilir (Yönetmelik m.14/5-b).

Başvuru reddedilirse ya da işlem aleyhinize olursa

Durum	Merci	Süre	Dayanak
Tahsis talebinin reddi (m.10/ı) ya da tahsisin iptali (m.14)	İdare mahkemesi (iptal davası)	Yazılı bildirimi izleyen günden itibaren 60 gün	2577 m.7; süre hesabı m.8
Başvuruya cevap verilmemesi	İdare mahkemesi	30 gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır	2577 m.10/2
Yeraltı suyu belge başvurusu	DSİ teşkilatı, ardından idare mahkemesi	DSİ başvuruyu bir ay içinde cevaplar; ret halinde 60 gün	Tüzük m.8/a; 2577 m.7
İşlemin üst makamdan kaldırılmasını isteme	Üst makam, yoksa işlemi yapan makam	Dava açma süresi içinde; süreyi durdurur	2577 m.11

Yönetmelik iki sınır daha koyar: tahsisli suyun kaynaktan hiç veya yeterli alınamaması ya da kalitesinin uygun olmaması riskleri tahsis yapılana aittir ve bu konuda DSİ’den hak ve tazminat istenemez (m.16/1); DSİ’ce tahsis edilmemiş veya DSİ görüşü alınmamış suların kullanılmasında DSİ müdahalenin önlenmesi tedbirlerini alır (m.15). Yüzey suyu talepleri aracı kurum üzerinden yürüdüğünden, davanın DSİ’nin görüşüne mi yoksa izni veren kurumun işlemine mi yöneltileceği Yönetmelikte düzenlenmemiştir (doğrulanamadı). Tüm süreler için süreler çizelgesi.

Madde metni

Bu rehberde andığımız hükümlerin birebir metni bağımsız mevzuat sayfalarındadır:

• Madde 7
• Madde 8
• Madde 9
• Madde 10
• Geçici Madde 13
• Yeraltı Suları Tüzüğü Madde 15

Dikkat

Su tahsisinde suyun miktarı, kalitesi, mevcut projeler ve faydalı ihtiyaç öncelikleri birlikte değerlendirilir.

Dayanak

• Su Tahsisleri Hakkında Yönetmelik
• 167 sayılı Yeraltı Suları Hakkında Kanun
• Yeraltı Suları Tüzüğü
• 6200 sayılı Kanun
• Su Tahsisleri Hakkında Yönetmelik ekleri (Ek-1 ile Ek-8): talep formları ve taahhütname (erişim 10.10.2026)
• Su Tahsisleri Hakkında Yönetmelik m.5, m.6, m.9-m.16 ve Yeraltı Suları Tüzüğü m.6, m.8 (yukarıdaki bağlantılar, erişim 10.10.2026)
• 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu: m.3, m.7, m.8, m.10, m.11 (erişim 10.10.2026)

Emsal kararlar

Künyelerin resmî karar sunucusunda (karararama.danistay.gov.tr) doğrulanma durumu her kararın yanında belirtilir; doğrulanamayan künye “doğrulanamadı” etiketiyle durur.

Bu başlık altında kaynak araştırmada doğrudan içtihat künyesi yer almamaktadır; tahsisle bağlantılı belge uyuşmazlıkları için kuyu belgesi ret ve iptal davaları rehberine bakınız.